Regelingen en ondersteuning

Mantelzorg in het hbo

Er zijn verschillende mogelijkheden om werk en mantelzorg te combineren. Denk aan maatwerkafspraken, verlofregelingen en ondersteuning vanuit je hogeschool of daarbuiten.

Maatwerk

Geen mantelzorgsituatie is hetzelfde. Oplossingen om te komen tot een betere balans tussen zorg en werk zijn dan ook bijna altijd maatwerk. Bespreek samen met je leidinggevende of aanspreekpunt mantelzorg wat nodig is om werk en mantelzorg te combineren, voor de korte én voor de lange termijn. Bekijk hier aan welke maatwerkoplossingen je kunt denken:

    • Flexibiliteit in werktijden, werkdagen of werkplek
      • vroeger of later beginnen
      • langere pauzes
      • werken op andere tijden of dagen
      • meer uren in minder dagen
        (In de regel mag meer dan 8 uur per dag niet, maar bespreek wat mogelijk is)
    • Flexibiliteit over een langere periode
      • Jaarafspraken: de mogelijkheid om in bepaalde periodes meer of minder uren te werken
    • Aanpassingen van werkzaamheden
      • Tijdelijk of permanent werken in een andere functie
      • Tijdelijk of permanent werken aan een ander project, eventueel met minder druk of verantwoordelijkheden
      • Werken in een duobaan (een functie delen met een ander)
    • Flexibel omgaan met plaats en bereikbaarheid
      • (vaker) thuiswerken
      • Onder werktijd kunnen bellen met instanties of thuis
      • Bereikbaar mogen zijn voor zorgvrager tijdens werktijd
      • Tussendoor naar huis kunnen wanneer dat nodig is
      • Werken op een andere locatie
    • Meer voorspelbaarheid
      • Tijdig te horen krijgen over veranderingen in werktijden
      • Tijdig te horen krijgen wanneer overwerk nodig is
      • Tijdig te horen krijgen over andere bijzondere werkverplichtingen, zoals trainingen of werkzaamheden op een andere locatie
    • Meer invloed op de werkindeling
      • Invloed op het werkrooster, bijvoorbeeld door:
        • flexibel roosteren
        • vaste vrije dag(en) en uren in plaats van een wisselend rooster
    • Extra ondersteuning
      • Inzet van een buddy (eventueel een ervaringsdeskundige)
      • (Beter) afstemmen van de taakverdeling binnen een team, na het kenbaar maken van jouw zorgsituatie in het team.

 

Aanpassing niet altijd mogelijk

Er is niet altijd een aanpassing op het werk nodig of mogelijk. Dan kan een andere vorm van ondersteuning jou misschien beter helpen. Denk aan de inzet van een mantelzorgmakelaar, mantelzorgcoach of hulp via het steunpunt mantelzorg. Ook zorgverzekeraars bieden ondersteuning aan mantelzorgers.

Meer over andere ondersteuningsmogelijkheden lees je hieronder.

Ondersteuningsmogelijkheden op het werk

Verlofregelingen

Als mantelzorger kun je gebruikmaken van calamiteitenverlof en zorgverlof (kortdurend en langdurend).

Als je onverwachts direct vrij moet nemen door een noodgeval, bijvoorbeeld vanwege een verward of ziek familielid dan kun je enkele uren of dagen calamiteitenverlof opnemen om de eerste zaken te regelen. Meldt dit aan je werkgever. Je salaris wordt doorbetaald.

Merk je dat de zorg wat langer vergt dan kun je kortdurend zorgverlof opnemen. Per jaar mag je maximaal twee keer het aantal uren dat je per week werkt opnemen. Het verlof mag in delen opgenomen worden. Je salaris wordt gedurende deze periode doorbetaald.

-> Zorg dat er wat verandert aan de situatie in die twee weken, zodat je niet daarna weer je balans verliest.

In de cao is opgenomen dat jouw hogeschool kan bepalen deze periode van betaald zorgverlof in overleg te verlengen, als uit een doktersverklaring blijkt dat aanwezigheid van de werknemer bij de zieke langere tijd noodzakelijk is (artikel J11 van de cao-hbo 2026).

Is jouw mantelzorg voor langere tijd noodzakelijk, dan heb je recht op langdurend zorgverlof. Per jaar mag je nu maximaal zes keer het aantal uren dat je werkt per week opnemen. Je salaris wordt niet doorbetaald tijdens deze periode en je bouwt over die periode geen vakantiedagen op.

Let op! Je pensioenpremies lopen wel door en je moet deze zelf betalen (zowel het werknemers- als het werkgeversdeel; dit is 27,1% (2026) van je bruto loon). In de cao is afgesproken dat je hogeschool kan besluiten het werkgeversdeel voor zijn rekening te nemen. Vraag dit na als je langdurend zorgverlof op wilt nemen.

Goed om te weten bij calamiteiten- en kortdurend zorgverlof

Voor alle situaties waarin jij recht hebt op calamiteiten- en kortdurend zorgverlof geldt dat het verlof wordt verleend voor een korte, naar billijkheid te berekenen tijd. Hiermee wordt bedoeld dat je voldoende tijd krijgt voor het bezoek aan een arts of ziekenhuis, maar ook niet langer verzuimt dan daarvoor nodig is.

Andere ondersteuningsmogelijkheden

De Wet Flexibel Werken regelt de mogelijkheid voor jou als werknemer om thuis of op gunstige tijden te werken en om arbeidsduur aan te passen. Dit betekent dat je het recht hebt om hierom te vragen bij je werkgever. Flexibel werken vraag je altijd schriftelijk aan bij je werkgever, twee maanden voorafgaand aan de gewenste ingangsdatum.

Geef aan hoeveel uur je wilt gaan werken, welke dagen of dagdelen, waar en per wanneer. Ga vooral ook met je leidinggevende in gesprek. Misschien kun je andere afspraken maken die jou helpen.

Je werkgever kan dit weigeren. Kijk op Rijksoverheid.nl voor de voorwaarden .

 

Vanuit de cao heb je recht op een maatwerkgesprek, waarbij je met je werkgever bespreekt wat nodig is om je zorgtaak te combineren met het werk. Hierover maak je dan samen afspraken.

Ook moet jouw hogeschool een aanspreekpunt mantelzorg hebben waar je met vragen terechtkunt (zie de lijst met aanspreekpunten. Vanuit het zorgarrangement kan jouw hogeschool interventies op het gebied van mantelzorg aanbieden, waaronder een mantelzorgcoach of soortgelijke ondersteuning.

Check hier wat er (verder) in de cao-hbo voor bepalingen zijn opgenomen over mantelzorg.

 

Je mag ook je DI-uren inzetten voor mantelzorg. Dit is vastgelegd in artikel M-1-a Duurzame inzetbaarheid en employability van de cao-hbo.

Het helpt als je je verhaal kwijt kunt. Wil je nog niets delen met je leidinggevende, denk dan ook eens aan de bedrijfsarts of bedrijfsmaatschappelijk werk waar je terecht kunt. Of neem contact op met het aanspreekpunt mantelzorg binnen je hogeschool.

Collectief zorgaanbod

Vanuit de collectieve zorgverzekering van de hogeschool kunnen allerlei ondersteuningsmogelijkheden aangeboden worden. Denk hierbij aan een mantelzorgcoach of een webinar dat je kunt volgen voor je werk-privébalans. Vraag na wat jouw hogeschool vanuit dit aanbod voor jou kan betekenen, bijvoorbeeld bij het aanspreekpunt mantelzorg van jouw hogeschool.

Zilveren Kruis

Veel hogescholen zijn aangesloten bij Zilveren Kruis. Zij bieden bijvoorbeeld e-learnings mantelzorg, webinars ‘werk en mantelzorg in balans’ of een mantelzorgcoach aan.

Aanvullende verzekering
Ben jij (aanvullend) verzekerd bij Zilveren Kruis, dan biedt deze aanvullende mogelijkheden. Vergoedingen zijn afhankelijk van het type aanvullende verzekering dat je hebt. Bij het aanbod staat dit vermeld als collectiviteitsvoordeel via Vereniging Hogescholen.

Het aanbod omvat:

  • Mantelzorg-App Hello 24/7
  • Mantelzorginstructies, mantelzorgcoaching of mantelzorgcursussen
  • Mantelzorgmakelaar
  • Mantelzorgvervanging

Ook je eigen zorgverzekering kan je soms verder helpen. Er bestaan al heel wat polissen, waarbij je in de aanvullende zorg ondersteuning kunt krijgen. Kijk daarom zeker op de website van je verzekering.

Let op!
Zilveren Kruis houdt de volgende richtlijn aan:
Je bent mantelzorger als je meer dan acht uur per week en langer dan drie maanden voor een naaste zorgt en dit niet beroepsmatig is. Pas dan kun je gebruikmaken van het aanbod vanuit de eigen aanvullende verzekering.

Ondersteuning buiten het werk

Naast directe hulp vanuit wettelijke regelingen of hogeschoolspecifieke regelingen, kun je terecht bij de volgende personen, organisaties en sites buiten de hogeschool voor verdere ondersteuning of tips:

  • De landelijke site van en voor mantelzorgers.

Het Wmo-loket (Wet maatschappelijke ondersteuning) van de gemeente is het centrale aanspreekpunt voor mantelzorgers. Je kunt er terecht voor informatie, advies en concrete ondersteuning om de zorg vol te houden. Denk hierbij aan respijtzorg (vervangende zorg), huishoudelijke hulp, zorgartikelen, woningaanpassingen, of vervoersvoorzieningen.

Meer informatie: wetten-en-regels/wmo-en-mantelzorg

Een cliënt­ondersteuner helpt u de weg te vinden op het gebied van zorg en ondersteuning, jeugdhulp, onderwijs, welzijn, wonen, werk en inkomen. Cliëntondersteuning is gratis en onafhankelijk.

Meer informatie: clientondersteuning-via-gemeente

Overal in het land zijn er lokale en regionale Steunpunten Mantelzorg. Hier kun je terecht voor informatie, advies en praktische steun. Het Steunpunt Mantelzorg kan je bijvoorbeeld in contact brengen met zorg- en hulpinstanties in je omgeving. Bovendien kun je er terecht voor een persoonlijk gesprek of een groepsgesprek met lotgenoten. Het kan heel fijn zijn om ervaringen uit te wisselen met lotgenoten die in een vergelijkbare situatie zitten en waaraan je niets hoeft uit te leggen. Het aanbieden van zorg kan per gemeente verschillen.

Meer informatie: hulp-van-gemeente-voor-mantelzorgers

De mantelzorgcoach/-makelaar biedt je niet alleen emotionele ondersteuning, maar ook praktische hulp bij het regelen van zorg. Is op de hoogte van regelingen en mogelijkheden vanuit de gemeente en zorgverzekeraar. Vanuit de collectieve verzekering van jouw hogeschool is mantelzorgcoaching of soortgelijke ondersteuning beschikbaar.

Meer informatie over de mantelzorgmakelaar: mantelzorgmakelaar

Op Regelhulp.nlvind je algemene uitleg over hulpaanbod en hoe je zorg organiseert. Voor informatie en advies in uw persoonlijke situatie kunt u bij het Juiste Loket terecht.

  • Het Juiste Loket is een informatie- en advieslijn voor zorg en ondersteuning vanuit de Rijksoverheid. Het is gratis toegankelijk voor iedereen met vragen over zorg en ondersteuning vanuit de Jeugdwet, Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), Wet langdurige zorg (Wlz) en de Zorgverzekeringswet (Zvw). Voor contactgegevens en informatie over met welke vragen je bij hen terecht kunt: www.regelhulp.nl/juiste-loket

Goed zorgen voor een ander lukt alleen als je ook tijd hebt voor jezelf, je gezin, werk, studie en ontspanning. Daarvoor bestaat vervangende zorg, ook wel respijtzorg genoemd. 

Bekijk de video van Mantelzorg.nl voor meer uitleg:
Respijtzorg

Meer informatie: vervangende-zorg/wat-is-respijtzorg

Ook je zorgverzekering kan je verder soms helpen. Er bestaan al heel wat polissen, waarbij je in de aanvullende zorg heel wat ondersteuning kunt krijgen. Kijk daarom zeker op de website van je verzekering.

Heeft de persoon voor wie jij zorgt professionele hulp of ondersteuning nodig. Dan krijg je te maken met verschillende wetten en regels. Zoals de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO), de Zorgverzekeringswet (Zvw), de Wet Langdurige Zorg (WLZ) en eventueel de Jeugdwet. Maar hoe werkt dat?

Meer informatie over deze wetten, waar ze je mee kunnen helpen en waar je ze aanvraagt:
wetten-en-regels/

De rijksoverheid heeft een overzicht met korte toelichting per ondersteuner gemaakt:
zorg-organiseren/wie-helpt/overzicht

M-Power staat voor Mantelzorg Power; jezelf sterker maken. Mantelzorg is immers zorgen voor anderen, maar ook voor jezelf! Dit platform ondersteunt met informatie, inspiratie, herkenning en erkenning. Maar ook met tips en oefeningen om zelf aan de slag te gaan: aan de slag op werk / aan de slag met mijzelf / aan de slag met thuis.

Bekijk het op: mantelzorgpower.nl

  • Ben je lid van een vakbond? Dan kun je terecht voor: 
    - Advies over werk, inkomen en verlof
    - Juridische hulp bij conflicten 
    - Ondersteuning bij onderhandelingen met je werkgever 
    Tip: op de website van CNV vind je een dossier over het combineren van werk en mantelzorg met informatie, podcasts en ervaringen van andere mantelzorgers.